Cykl 3 wykładów o średniowiecznych rękopisach - będzie to opowieść o fascynującej średniowiecznej wyobraźni: o problemach skrybów (z kotami, i nie tylko), o zaskakujących pomysłach pisarzy i iluminatorów, o bezczelności twórców dekoracji marginalnych i o symbolice kolorów, których używali.

4 czerwca – Ten pergamin jest włochaty! Czyli jak powstawał średniowieczny rękopis

Średniowieczne księgi to często wspaniałe dzieła sztuki, pełne niebywale kunsztownych dekoracji. Jak wyglądał żmudny proces tworzenia rękopisu - od produkcji kart pergaminowych, poprzez pracę skryby i iluminatora, po wykonanie oprawy? Jakie skargi pozostawili po sobie twórcy ksiąg, co wyczytamy z notatek na marginesach? Co to są kolofony, rączki i reklamanty? Jakich znaków specjalnych stworzonych w średniowieczu używamy do dziś, i co łączy średniowieczne teksty ze współczesną komunikacją cyfrową?

𝟭1 czerwca – Czy Matka Boska nie miała zielonych sukienek? Czyli opowieść o kolorach w sztuce średniowiecznej

Wbrew popularnemu określeniu, średniowiecze nie było "wiekami ciemnymi" - przeciwnie, była to epoka światła i koloru. Ówczesne elity, wystrojone w szaty, które dziś nazwalibyśmy pstrokatymi, spędzały czas we wnętrzach ozdobionych od podłogi po sklepienie wielobarwnymi malowidłami i tkaninami, zaś witraże w oknach zabarwiały nawet strumienie światła. Kolorów nie traktowano jednak na równi - w zależności od tego, z czego powstawał pigment, barwy dzieliły się na droższe i tańsze, a co za tym idzie - mniej lub bardziej prestiżowe. Dodatkowo już od starożytności poszczególnym kolorom przypisywano określoną symbolikę, dlatego też na przykład barwy szat Chrystusa czy Marii nigdy nie są przypadkowe.

𝟭8 czerwca – Mordercze zające, tajemnicze ślimaki, trąby przy pośladkach - czyli o tajemniczych obrazkach na marginesach średniowiecznych rękopisów.

Jednym z najbardziej fascynujących zagadnień sztuki średniowiecznej są tak zwane droleia, czyli motywy fantastyczne, groteskowe, a często obsceniczne, które znajdziemy w bardzo wielu rękopisach, nawet tych sakralnych. Są to bardzo trudne do interpretacji pojedyncze przestawienia lub scenki - być może ilustracje koncepcji "świata na opak", często stanowiące satyryczny komentarz do rzeczywistości. Ostatni wykład z cyklu będzie poświęcony tym właśnie motywom - pojawią się zantropomorfizowane zwierzęta, rycerze walczący ze ślimakami, błazny, genitalia, a nawet lubieżne zakonnice oraz biskupi-bezwstydnicy. Wykład przeznaczony jest dla słuchaczy pełnoletnich.

Opowiada DR MAGDALENA ŁANUSZKA