MAŁPIE FIGLE W SŁUŻBIE SACRUM

GARGULCE, CHIMERY, OBSCENA – CO ROBIĄ NA ŚREDNIOWIECZNYCH KOŚCIOŁACH?

Oglądając średniowieczne kościoły z zewnątrz, często możemy pomyśleć, że jakieś elementy nie pasują nam do decorum i powagi instytucji kościelnej. Jednak, jeśli obejrzymy takich kościołów wiele, zorientujemy się, że te dziwne i nieprzystające dekoracje są stałym elementem średniowiecznych budowli sakralnych.

Czasem są to twarze wykrzywione w dziwnych grymasach, pokazujące języki albo obnażające ostre zębiska. Innym razem będą to smoki i potwory, a czasem natrafić można nawet na nagie kobiety wskazujące na swoje genitalia.

Podczas wykładu wytłumaczona zostanie obecność dziwnych średniowiecznych rzeźb na zachodnioeuropejskich kościołach. Można je nazwać marginaliami średniowiecznej architektury, ponieważ tak jak marginesy średniowiecznych rękopisów, stanowią one odrębne od oficjalnego, ustalonego programu dekoracyjnego i wykorzystywane w bardzo ciekawy sposób przestrzenie.

Tego typu rzeźby znajdziemy tylko jeśli wytężymy wzrok, bo często ukryte są w nieoczywistych miejscach albo umieszczone bardzo wysoko. Są to gargulce, chimery dekoracje łuków, kroksztynów i okien, a większość z nich stanowi kod – symboliczny język, którego zrozumienie potrafi solidnie odmienić nasze zwiedzanie średniowiecznych kościołów i który zostanie przybliżony w trakcie wykładu.

Opowiada Maja Iwaszkiewicz- autorka książek „Świnia na sądzie ostatecznym. Jak postrzegano zwierzęta w średniowieczu" i „Sekrety alchemii. Eliksiry, homunkulusy i kamień filozofów na usługach władców" (Wydawnictwo Poznańskie). Studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, a także na EPHE w Paryżu. Zajmuje się marginaliami kultury i sztuki średniowiecznej.